Home / PÜF NOKTALARI  / Pırlantanın Fiyatını Etkileyen 5 Faktör

Pırlantanın Fiyatını Etkileyen 5 Faktör

Elbette hiçbir pırlanta eşit özelliklere sahip değil; piyasadaki herhangi bir ticari ürün gibi. Şeklinden kesimine, renginden nerede ne kadar bulunduğuna kadar birçok etmen, pırlantanın fiyatlandırılmasında büyük rol oynuyor. İşte bu yüzden kafa karışıklığımızı giderip, pırlanta alışverişinde daha bilinçli bir yol izlemek adına sizlere 5 maddede pırlantanın fiyatını etkileyen özellikleri özetlemek istiyoruz.

Bildiğiniz gibi her taraf pırlanta reklamlarıyla, piyasa da binlerce farklı pırlanta modeliyle dolu. Durum böyle olunca, limitli bilgiyle pırlanta seçimi de hayli sıkıntılı ve kafa karıştırıcı olabiliyor. Nasıl oluyor da 999 TL’ye pırlantalı yüzük görüyorken bir yandan da 10 milyon dolarlık bir parçaya bakarken gözlerimiz yuvalarından oynuyor?

İdeal Özellikler

Hemen hepimiz pırlantanın 4C’sini bir şekilde duymuşuzdur; duymayanlarımız için nedir bu 4C? İngilizce C harfi ile başlayan 4 kelime cut (kesim), clarity (berakklık), color (renk), carat (karat) bir arada seviyelerine göre pırlantanın nadirliğini ortaya çıkaran değerler biçimidir. Bu 4C her bir pırlantanın kendine özgü karakteristik özelliğini yansıtır ve pırlanta ölçülendirme sisteminde değer olarak karşılığını verir.

*Görsel: bedestenci.com

1-Sertifika

Piyasada satılan çoğu pırlanta resmî kurumlar tarafından sertifikalandırılır. HRD Antwerp (Antwerp Elmas Yüksek Konseyi)ve GIA (Amerika Değerli Taş Enstitüsü) bilinen en güvenilir ve prestijli pırlanta sertifikalandırma kurumlarıdır; bunların haricinde başka enstitüler de mevcuttur. Bu kurumların çok sistematik ve tutarlı ölçülendirme metotları vardır ve bu da gönül rahatlığıyla aldığınız pırlantanın size söylenen özelliklerde olup olmadığını kanıtlar. Bu sebeple sertifikalı pırlanta almak, her zaman paranızın karşılığını verir.

Görsel: robertopirlanta.com

2-Kesim

 

Pırlanta dünyasında kesim, ham elmasın açılı kesiklerle yüzeylendirilmesi (yani fasetlendirilmesi) ve ışığı en güçlü şekilde yansıtarak pırıltı ve renkli ışık parıltıları oluşturması için şekillendirilmesidir. İdeal olarak pırlanta üzerinde 57 faset bulunur. Pırlanta 3 bölümden oluşur; taç, kemer ve külah. Taç 33 fasete sahiptir ve bu bölümde faset sayısı fazla olduğundan daha fazla parlama görünür. Taç’ın altında yer alan kemer bölümü de pırlantanın parlaklığını etkiler. Kemer kalınlığı fazla olursa ışık tutulur ve pırlanta mat görünür; ancak fazla ince olursa da taş mıhlanırken kırılabilir. Kemerin altında bulunan kısma külah denir ve 24 adet fasete sahiptir. Külah pırlantaya giren ışığın dışarı yansımasını sağlar. Külah ne kadar doğru kesilmiş ise pırlantaya giren ışık yansıyarak yine taçtan çıkar ve optimum parlaklık sağlanmış olur.

Kesimlerin oranları, açıları, sistematik dizilimleri ışığı en derin şekilde yansıtmasını sağlamaya yöneliktir. Bazen renk ve berraklık olarak çok yüksek seviyede olan bir elmasın yanlış kesilmesi ışığı yansıtamamasına; dolayısıyla parlamamasına neden olup, fiyat olarak değer kaybetmesine sebebiyet verebilir. Yine pırlanta derecelendirme enstitüleri sertifikalandırma yaparken pırlantanın ışığı yansıtabilme özelliğini de hesaba katarak değer biçer.

Pırlantanın kesimini etkileyen 3 ana unsur vardır; iyi kesilmiş bir pırlanta simetrik fasetlere, fasetlerin eşit oranlarına sahip olmalı ve taşın çok derin veya kısa kesilmemiş olmaması gerekmektedir.

Şekil olarak en bilinen kesim yuvarlak kesim olmasına rağmen, pırlanta kesiminde fantezi kesim olarak adlandırılan farklı kesimler de mevcuttur. Yuvarlak kesim pırlantada, daha fazla ham elmasın yontulması ve işçilik kullanılması dolayısıyla, birçok kesimden daha pahalıdır. Yani yuvarlak kesim bir pırlanta kesebilmek için daha büyük bit elmas gerekmektedir. Bunun aksine prenses kesim ve zümrüt kesim gibi daha az ham madde kullanılan pırlantalar, daha uygun fiyatlı olabilir.

*Görsel: degerlitaslar.gen.tr

3-Berraklık

Daha önce de bahsettiğimiz gibi doğada bulunan hemen her şey gibi pırlanta da doğanın bir mucizesi olarak, birçok anlamda eşsiz. Hiçbir pırlanta, barındırdığı özelliklerle birbiriyle aynı değildir; berraklık da bunu en çarpıcı şekilde vurgulayan özelliği. Ham elmasın içinde bulunan leke, iz, hava kabarcıkları, çatlaklar ve bulutlanmalara inklüzyon (kalıntı, yabancı madde) adı verilir ve hiçbir yerde aynı inklüzyona sahip iki pırlanta yoktur. Pırlantanın içinde bahsi geçen inklüzyonlardan ne kadar az varsa; yani elmas ne kadar berraksa, pırlanta o kadar değer kazanır. İnklüzyon büyüklüğü, sayısı, konumu, doğal özelliği ve kapladığı alana göre derecelendirilir; bu da diğer faktörlerle birleşerek fiyatlandırılmasında kıstas oluşturur.

4-Renk

Her ne kadar pırlanta çıplak gözle renksiz gibi görünse de nadir bulunanları hariç her pırlantanın rengi vardır ve elmasın geçirdiği reaksiyonlar sebebiyle farklı renklerde oluşmaktadır. Değerli taş uzmanları pırlantanın renginden bahsettiğinde, aslında ne kadar renksiz olduğundan bahsediyorlardır ve ne kadar az renk varsa pırlanta o kadar değerlidir. Genellikle pırlanta sarı ve açık kahverengi tonlarda renklere sahiptir. En nadir bulunan ve renksize yakın olanlar D, E, F, G harfleriyle nitelendirilir. Doğadaki pırlantaların büyük çoğunluğu H, L renkleri arasındadır ve bu sıralama Z’ye kadar renklenerek devam etmektedir. Bunun haricinde çok nadir bulunan pembe, mavi, gerçek sarı ve kırmızı gibi net renklere sahip, ender pırlantalar da vardır.

5-Karat

Karat pırlantanın kütle ağırlığını ölçülendiren birimdir ve gramın beşte biri ağırlığındadır ve ct olarak kısaltılır (1ct = 0,200 gr). Aslında bir pırlantanın fiyatını belirleyen en değerli faktörün karat olduğu gibi düşünülse de yukarıda bahsi geçen faktörler de hesaba katılınca tek başına karat ağırlığı, bir pırlantanın pahalı olması için yeterli değildir ve İki farklı pırlantanın eşit karat ağırlığına sahip olması, aynı fiyatta olmasını gerektirmez.

Yazan: Hande Ece Acar

Değerlendirme
2 YORUM